معرفی اجمالی کتاب نهج البلاغه


این کتاب مشتمل بر خطبه ها، نامه ها، فرمان ها، حکمت ها و کلمات قصار حضرت علی، امیر مومنان علیه‌السلام به عربی می باشد. البته مطالب و بیانات آن حضرت در زمان رسول خدا، در جنگ ها، در نمایندگی حضرت از طرف رسول الله در شهرها و بلاد مختلف، ثبت و ضبط نشده ...


نهج البلاغه

حتی مطالبی را که با موافقت خلفا، بیان می کرد، باز هم ثبت نشده بلکه نهج البلاغه فقط برخی از مطالب امام علیه السلام، از دورانی است که به ریاست ظاهری رسیده و گلچینی از بیانات و فرمایشات حضرت است که مولف کتاب (سید رضی) از سال 400 هـ ق، به جمع آوری آن که برای هدف خود ما (راه بلاغت) مفید می دانست ضبط و به رشته تحریر در آورد. 

 

معرفی اجمالی مولف نهج البلاغه:

محمد بن ابی احمد، کنیه اش ابوالحسن و ملقب به "رضی" و مشهور به "سید رضی" و شریف رضی از علمای بزرگ شیعه و از شعرای بزرگ زمان خود و برادر والا گهر "سید مرتضی" علم الهدی است که در سال 359 هـ ق در بغداد متولد شد. نسب او با پنج واسطه به امام موسی بن جعفر علیه السلام می رسد. ریاست و نقابت سادات علوی، حتی در زمان پدرش به او محول شد. در زهد و تقوی و ورع، در کمال نفس، در علم و ادب، وثاقت و علو همت و فنون شعری و علوم قرآنی و .... دانشمند زمان و متبحر و یگانه دوران بود. حدود ده سالگی، شعر گفتن را شروع کرد و در هر موضوعی که می خواست، شعری در نهایت بلاغت می سرود. شدت هوش و استعدادش آنچنان بود که "نحو" را قبل از ده سالگی از "ابن السیرافی نحوی" یاد گرفت. یکی از اساتیدش "شیخ مفید" می باشد. حافظ کل قرآن بود و بالاخره جامع جمیع علوم و صفات حسنه و تالیفات زیاد در علوم دینیه و فنون ادب و تنوع علمی او در زمینه‌های گوناگون، موافق هر غریبه و آشناست و نیازی به اقامه برهان و بینه نیست. این عالم بزرگوار، در سال 404 هـ ق، در بغداد، در سن 45 سالگی دار فانی را وداع کرد. مزار شریف وی، در محله کرخ بغداد واقع و زیارتگاه همگان می باشد.

ساختار و معرفی اجمالی نهج البلاغه:

سخنان آن حضرت در این کتاب بر مدار سه اصل است:

باب اول: خطبه ها و اوامر

باب دوم: نامه ها و رسائل و وصایا

باب سوم: کلمات قصار، حکمت آمیز و مواعظ

این کتاب، به جهت اینکه سخنان و نامه ها و نامه های امام اول شیعیان را داراست، در بین شیعه، اهمیت و رواج فوق العاده ای داشته و آن را بعد از قرآن کریم، مهمترین کتاب می دانند. در بین اهل تسنن نیز، به علت فصاحت و بلاغت بی نظیرش، مورد توجه بسیاری از علمای آنها بوده و هست

ساختار نهج البلاغه، سخنانی شگفت انگیز در مورد توحید، عدل، خلقت، زن و مرد، تقوا، مذمت دنیا، شیطان، نکوهش بعضی از صحابه پیغمبر، امتیازات خاندان رسالت، اوصاف متقین، مومنین، منافقین، توضیح بعضی از آیات قرآن، درباره بنی امیه، یاد مرگ، دولتها و ملتها، اوصاف آل محمد، فضائل و رذایل اخلاقی، مشاوره، توبه، توکل، شکر و کفر نعمت، عاقل و جاهل، انواع جهاد، راه آسایش دنیا، عدالت و صدها موضوع دیگر است که هر کدام تشنگان معرفت را سیراب خواهد کرد. سخنان حضرت در طرح اینگونه بحث ها، همچون قرآن کریم است که به زبان موعظت، از هر پدیده محسوس یا معقولی نمونه ای روشن و قابل درک در جلوی چشم شنونده قرار می دهد، بعد کم کم و آرام آرام، او را با خود به سر منزلی میبرد که باید بدان برسد. (به درگاه خدا و آستان پروردگار)!

نکته 1:

سید رضی

تالیف این کتاب گرانسنگ، قطعا به دست "سید رضی" بوده است و هیچ شکی در آن نیست و اینکه بعضی از اهل علم، آنرا به برادرش "سید مرتضی علم الهدی" نسبت داده اند کاملا اشتباه و بدون تحقیق بوده است. زیرا علاوه بر اینکه خود مولف، صراحتا در کتاب مجازات تبۆیه و در حقائق التاویل، ذکر کرده است قرائنی وجود دارد که این امر را نشان می دهد. از جمله نجاشی متوفی سال 450 هـ ق، که معاصر هر دو برادر و به شرح حال و تالیفات آنها، کاملا آگاه بوده، تالیف آن را در کتاب "رجالش" بدون تردید و احتمال خلاف، به سید رضی نسبت می دهد.

نکته 2:

بعضی از اهل علم، فقط برخی از مطالب کتاب را به امیرالمومنین علی (علیه‌السلام)  نسبت می دهند و نظر به این دارند که انتساب بعضی از خطبه های نهج البلاغه به امام علی(علیه السلام) ، جای تردید و شک است. از جمله درباره خطبه هایی که در آن بعضی از اصطلاحات و مسائل کلامی که در قرون بعد، متداول شده است. ولی نه تنها علمای شیعه به طور قطع و اجماع آن را از خود حضرت می دانند، بلکه "ابن ابی الحدید" شارح نهج البلاغه از اهل تسنن، همین مطلب را عنوان کرده و با دلایل و براهین محکم و متقن، ثابت می کند که تمام مندرجات کتاب، حتی خطبه شقشقیه، بدون استثناء از کلمات خود امیرالمومنین علی (علیه السلام)  می باشد و مدتها قبل از سید رضی که هنوز متولد نشده و حتی قبل از پدر او، در بعضی از کتب عالمان اهل سنت، درج شده است. 

ساختار نهج البلاغه، سخنانی شگفت انگیز در مورد توحید، عدل، خلقت، زن و مرد، تقوا، مذمت دنیا، شیطان، نکوهش بعضی از صحابه پیغمبر، امتیازات خاندان رسالت، اوصاف متقین، مومنین، منافقین، توضیح بعضی از آیات قرآن، درباره بنی امیه، یاد مرگ، دولتها و ملتها، اوصاف آل محمد، فضائل و رذایل اخلاقی، مشاوره، توبه، توکل، شکر و کفر نعمت، عاقل و جاهل، انواع جهاد، راه آسایش دنیا، عدالت و صدها موضوع دیگر است که هر کدام تشنگان معرفت را سیراب خواهد کرد

اهمیت نهج البلاغه در شیعه و اهل تسنن:

این کتاب، به جهت اینکه سخنان و نامه ها و نامه های امام اول شیعیان را داراست، در بین شیعه، اهمیت و رواج فوق العاده‌ای داشته و آن را بعد از قرآن کریم، مهمترین کتاب می دانند. در بین اهل تسنن نیز، به علت فصاحت و بلاغت بی نظیرش، مورد توجه بسیاری از علمای آنها بوده و هست.

 

چاپ و نشر:

به دلیل اهمیت این کتاب، شروحی از علمای اهل سنت و تشیع بر تمامی کتاب و یا بر بعضی از آن نوشته شده و به هر دو زبان فارسی و عربی، بارها در تهران، تبریز، مصر، بیروت، استانبول و .... چاپ شده است. یکی از مهمترین شرح نهج البلاغه از اهل تسنن، شرح "ابن ابی الحدید" است که مشتمل بر نکات ادبی، تاریخی و کلامی نیز می باشد که به فارسی نیز ترجمه و تاکنون بارها چاپ شده است. یکی از معروفترین شرح علمای شیعه، شرح قطب راوندی و دیگر شرح "ابن میثم" از شاگردان خواجه نصیرالدین طوسی است.

باید گفت که از سالی که "شریف رضی" این مجموعه را گردآوری کرد، سالها یعنی بلکه حدود 500 سال گذشت تا پژوهندگان نخستین ترجمه فارسی را در قرن دهم از هجرت و در زمان حکومت صفویان، صورت دادند. قدیمی ترین ترجمه، شرح و ترجمه جلال الدین حسین فرزند شرف الدین اردبیلی معاصر اسماعیل صفوی است و بعد از آن ترجمه و شرح ملافتح الله کاشانی، متوفی 988 که آن را «تنبیه الفافلین» نام گذاشت و از آن به بعد، شرح ها و ترجمه های مختلف و مداوم، در جریان بوده است. (برای اطلاع بیشتر به مقاله نهج البلاغه چیست؟ از دانشمند فقید ابن یوسف شیرازی مراجعه شود)

 منبع: سایت طهور دانش 

صفحه اصلیکتاب شناسی

لیست کتابها 20

نداي علي
نداي علي (ع)
نزهة الابصار ومحاسن الآثار
نزهة الناظر و تنبيه الخاطر
نزهة النظر في غريب النهج و الأثر
نسبت شناسي اهداف و روشهاي تربيت از ديدگاه امام علي عليه السلام
نسخه هاي خطي كهن و نفيس نهج البلاغه و شروح، گزيده ها و ترجمه هاي آن
نسيم رحمت
نسيم عرفان: برداشتي از خطبه متقين نهج البلاغه
نسيم ولايت: منتخبي از كتاب شريف و گرانسنگ القطره، به ضميمه حديث معرفت به نورانيت...
نسيمي از حكمت علوي (ج. ٢: پيامبر اعظم در نهج البلاغه، عدالت در نهج البلاغه)
نشان صبح سپيد (گفتارهايي از اميرمومنان علي (ع) پيرامون امام زمان (عج)
نشانه هاي پرهيزكاران در نهج البلاغه
نشانه هاي پرهيزگاران
نشاني از صبر حيدري
نشاني خدا: شرح اجمالي خطبه اول نهج البلاغه باب توحيد
نشريه الثقافة الاسلامية (ش. ٢: عدد خاص بالشريف الرضي)
نشريه الثقافة الاسلامية (ش. ٨٨)
نشريه الثقافية الاسلامية (ش. ٨٧: عدد خاص حول الامام علي عليه السلام)
نشريه النهج (ش. ١)
نشريه نهج البلاغه (ش. ١)
نشريه نهج البلاغه (ش. ١١ و ١٢: ويژه علوم نهج البلاغه)
نشريه نهج البلاغه (ش. ١٣ و ١٤: ويژه بلاغت نهج البلاغه)
نشريه نهج البلاغه (ش. ٢ و ٣)
نشريه نهج البلاغه (ش. ٤ و ٥: ويژه رهبري و حكومت اسلامي)
نشريه نهج البلاغه (ش. ٦: ويژه علامه شريف رضي)
نشريه نهج البلاغه (ش. ٧ و ٨: ويژه اوضاع سياسي و اجتماعي دوران علي ع)
نشريه نهج البلاغه (ش. ٩ و ١٠: ويژه عزت و كرامت انسان با نگاه خاص به مسئله زنان)
نشريه: نهج البلاغه از منظر فرزانگان
نشست خورشيد در بيان آيين زندگي: چهارصد پند و دستور كاربردي و حياتبخش از مولاي متقيان علي ع...
نشست خورشيد: چهارصد حكمت و دستور كاربردي و حياتبخش از علي عليه السلام كه در يك مجلس براي اصحاب...
نشستي با نهج البلاغه (بررسي كوتاه از خطبه شانزدهم)
نصايح المعصومين عليهم السلام [٢ ـ ١ پندهاي حضرت اميرالمؤمنين ع]
نصايح نهج البلاغه: سي سخن كوتاه از امام العارفين حضرت علي ع
نصوص مختارة من تراث اهل البيت (عليهما السلام)
نصوص مختارة من نهج البلاغة (تقريب التراث العربي _ ٢)
نصوص وابحاث حول نهج البلاغه ومدونه
نظارت بر دولت (مجموعه از چشم انداز امام علي عليه السلام، ١٣)
نظارت مردمي در نهج البلاغه
نظارت مردمي در نهج البلاغه (سوم متوسطه دختران)
نظام اجتماعي و اقتصادي از ديدگاه امام علي عليه السلام
نظام الحكم و الادارة في الاسلام: عهد الامام علي بن ابي طالب عليه السلام لمالك الاشتر...
النظام السياسي في عهد الامام علي عليه السلام لمالك الاشتر
نظام العلاقات الاجتماعية في نهج البلاغة
نظام حكومتي و اداري در اسلام
نظام دادرسي از ديدگاه امام علي عليه السلام
نظامنامه حكومت
نظرات سياسي در نهج البلاغه
نظرات سياسي در نهج البلاغه
نظرة الي أركان الدين في نهج البلاغة
نظرة جديدة حول نهج البلاغة من خلال اربع نسخ
نظرة حول نهج البلاغة للامام علي عليه السلام
نظرة في شرح نهج البلاغة لابن ابي الحديد المعتزلي (ج. ١)
نظرة في شرح نهج البلاغة لابن ابي الحديد المعتزلي (ج. ٢)
نظرة في شرح نهج البلاغة لابن ابي الحديد المعتزلي (ج. ٣)
نظري ديگر در نهج البلاغه از منظر استاد مطهري
النظرية الاسلامية في الحكم: دراسة في عهد الامام علي عليه السلام لمالك الاشتر (ج. ١)
نظرية التنظيم و الادارة في فكر الامام علي عليه السلام
نظرية الحكم و الادارة في عهد الامام علي عليه السلام
نظريه علي عليه السلام و فرضيه پاسكال
نظم الادارة الجودة الشاملة في فكر الامام علي بن ابي طالب عليه السلام: دراسة مقارنة بين فكر الامام...
نظم الجواهر
نظم الجواهر (ترجمه پنج زبانه احاديث نثر اللئالي)
نظم الغرر و نضد الدرر
نظم اللآلي در ترجمه نثر اللآلي
نظم حكم اميرالمؤمنين عليه السلام، مأة كلمة
نظم نثراللئالي (ميراث حديث شيعه، دفتر ٣)
نعمت و سپاس (درس هايي از نهج البلاغه، ٢٠)
نغمه الهي: شرح منظوم و ترجمه خطبه متقين از نهج البلاغه
نغمه اي ازملكوت: گامي به سوي نهج البلاغه
نفحات الليل در شرح دعاء كميل حاوي مطالب ادبي، ذوقي، عرفاني و حكمي
نفحات الليل در شرح دعاي كميل
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة (ج. ١)
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة (ج. ٢)
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة (ج. ٣)
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة (ج. ٤)
نفحات الولاية: شرح عصري جامع لنهج البلاغة (ج. ٥)
نقد آراء برخي از انديشمندان معاصر: تعليمات حضرت علي ع و نظر شهيد مطهري
النقد السديد علي شرح الشقشقيةالعلوية لابن ابي الحديد (ج. ١)
نقد و آسيب شناسي شخصيت از نگاه امام علي عليه السلام
نقد و بررسي متون و مستندات تاريخي شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد در خصوص خلفاي راشدين
نقد و تحليل ترجمه هاي فارسي هشتاد خطبه اول نهج البلاغه
نقش آراء عمومي در نظام سياسي امامت از ديدگاه اميرالمؤمنين علي عليه السلام
نقش ارتباطات در مديريت از ديدگاه قرآن و نهج البلاغه
نقش تربيتي اعتقاد به معاد از منظر امام علي (ع)
نقش زهد در سبك زندگي اسلامي از منظر نهج البلاغه
نقش مردم در حكومت از ديدگاه امام علي عليه السلام
نقش وحقوق كاركنان درسازمان ها ازديدگاه امام علي عليه السلام
نكته روح افزا
نكته هايي براي فكر كردن با اميرالمؤمنين عليه السلام
نماز از ديدگاه امام علي ع
نماز از زبان علي عليه السلام
نماز در نهج البلاغه
نماز و روزه در نهج البلاغه
نماز و قرآن از ديدگاه اميرالمؤمنين علي عليه السلام
نمازوروزه (ازمجموعه با نهج البلاغه آشنا شويم) ٢
نمايه آفتاب
نمي از يم: شرحي بر دعاي صباح حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام
نمي از يم: گزيده اي از سخنان مولي علي ع
نمي از يمي (ترجمه منظوم و منثور نامه سي و يكم نهج البلاغه)
نمي از يمي: ترجمه مقدمه شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد
نه هجول به لاغه
نهادهاي حكومتي در گفتار و سيره اميرمؤمنان علي عليه السلام
نهادهاي حكومتي در گفتار و سيره اميرمؤمنان علي عليه السلام
نهج الاسرار من كلام حيدر كرار عليه السلام (ج. ١ و ٢)
نهج الاعجاز: اسرار مستور بلاغت در كلام اميرالمؤمنين عليه السلام و خطبه هاي بدون الف و بدون نقطه...
النهج الاقتصادي الامام علي ع
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة
نهج البلاغة (الجامع لخطب ورسائل مولانا اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب صلوات الله عليه) (ج. ١)
نهج البلاغة (الجامع لخطب ورسائل مولانا اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب صلوات الله عليه) (ج. ٢)
نهج البلاغة (ج. ٠١ - ٠٤)
نهج البلاغة (ج. ١)
نهج البلاغة (ج. ٢)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (خ)
نهج البلاغة (مصورة من نسخة مخطوطة نادرة من قرن الخامس)
نهج البلاغة الامام علي عليه السلام
نهج البلاغة الثاني
نهج البلاغة توثيقه و نسبته الي الامام علي ع
نهج البلاغة في دائرة التشكيك
نهج البلاغة للامام علي بن ابي طالب
نهج البلاغة للامام علي بن ابي طالب (ج. ٠١ - ٠٤)
نهج البلاغة للامام علي بن ابي طالب (ج. ٠١)
نهج البلاغة للامام علي عليه السلام نسخة المعجم المفهرس
نهج البلاغة من كلام اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب عليه السلام
نهج البلاغة من كلام اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب عليه السلام
نهج البلاغة من كلام باب مدينة العلم و الحكمة... علي بن ابي طالب عليه السلام
نهج البلاغة نبراس السياسة و منهل التربية (مجموعه مقالات)
نهج البلاغة و اثره علي الادب العربي
نهج البلاغة و عليه شرح يحل غريبه و موجز جمله للاستاذ الشيخ محمد عبده و بعض ايضاحات من... (ج. ١ و ٢)
نهج البلاغة و مشرح الفصاحة
نهج البلاغة و مشرع الفصاحة
نهج البلاغة و هو المختار من كلام اميرالمؤمنين عليه السلام
نهج البلاغة و هو ما اختاره الشريف الرضي ره من كلام سيدنا و مولانا اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب ع
نهج البلاغة پارسي: گزيده موضوعي
نهج البلاغة... لمن
نهج البلاغة... مع ضبط علي بن السكون
نهج البلاغة: نسخة جديدة محققة و موثقة تحتوي ما ثبتت نسبته للامام علي رضي الله عنه وكرم الله وجهه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه
نهج البلاغه (١٨)
نهج البلاغه (١٩)
نهج البلاغه (آسمان و جهان)
نهج البلاغه (ج. ١)
نهج البلاغه (ج. ١: خطبه ها) (٢٠)
نهج البلاغه (ج. ٢ و ٣)
نهج البلاغه (ج. ٤ و ٥)
نهج البلاغه (جلد ٢. نامه ها و كلمات قصار)
نهج البلاغه (خ)
نهج البلاغه (خ)
نهج البلاغه (خ)
نهج البلاغه (خ)
نهج البلاغه (كتاب اول: خطبه ها)
نهج البلاغه (كتاب اول: خطبه ها)
نهج البلاغه (كلمات قصار)
نهج البلاغه (نامه هاي اميرالمؤمنين به دوست و دشمن بفرمانداران و فرماندهان ارتش)
نهج البلاغه (گزيده)
نهج البلاغه - كلمات قصار
نهج البلاغه [ترجمه و شرح، تركي آذري ـ خط كريل]
نهج البلاغه [ترجمه و شرح، تركي آذري ـ خط لاتين]
نهج البلاغه آئين زندگي
نهج البلاغه آموزشي (مشتمل بر نكات صرف و نحو و جدول اعراب الفاظ خطبه ١)
نهج البلاغه آموزشي: مشتمل بر دو كتاب ترجمه نهج البلاغه و فرهنگ لغات نهج البلاغه
بازگشت به بالا