معرفی اجمالی کتاب نهج البلاغه


این کتاب مشتمل بر خطبه ها، نامه ها، فرمان ها، حکمت ها و کلمات قصار حضرت علی، امیر مومنان علیه‌السلام به عربی می باشد. البته مطالب و بیانات آن حضرت در زمان رسول خدا، در جنگ ها، در نمایندگی حضرت از طرف رسول الله در شهرها و بلاد مختلف، ثبت و ضبط نشده ...


نهج البلاغه

حتی مطالبی را که با موافقت خلفا، بیان می کرد، باز هم ثبت نشده بلکه نهج البلاغه فقط برخی از مطالب امام علیه السلام، از دورانی است که به ریاست ظاهری رسیده و گلچینی از بیانات و فرمایشات حضرت است که مولف کتاب (سید رضی) از سال 400 هـ ق، به جمع آوری آن که برای هدف خود ما (راه بلاغت) مفید می دانست ضبط و به رشته تحریر در آورد. 

 

معرفی اجمالی مولف نهج البلاغه:

محمد بن ابی احمد، کنیه اش ابوالحسن و ملقب به "رضی" و مشهور به "سید رضی" و شریف رضی از علمای بزرگ شیعه و از شعرای بزرگ زمان خود و برادر والا گهر "سید مرتضی" علم الهدی است که در سال 359 هـ ق در بغداد متولد شد. نسب او با پنج واسطه به امام موسی بن جعفر علیه السلام می رسد. ریاست و نقابت سادات علوی، حتی در زمان پدرش به او محول شد. در زهد و تقوی و ورع، در کمال نفس، در علم و ادب، وثاقت و علو همت و فنون شعری و علوم قرآنی و .... دانشمند زمان و متبحر و یگانه دوران بود. حدود ده سالگی، شعر گفتن را شروع کرد و در هر موضوعی که می خواست، شعری در نهایت بلاغت می سرود. شدت هوش و استعدادش آنچنان بود که "نحو" را قبل از ده سالگی از "ابن السیرافی نحوی" یاد گرفت. یکی از اساتیدش "شیخ مفید" می باشد. حافظ کل قرآن بود و بالاخره جامع جمیع علوم و صفات حسنه و تالیفات زیاد در علوم دینیه و فنون ادب و تنوع علمی او در زمینه‌های گوناگون، موافق هر غریبه و آشناست و نیازی به اقامه برهان و بینه نیست. این عالم بزرگوار، در سال 404 هـ ق، در بغداد، در سن 45 سالگی دار فانی را وداع کرد. مزار شریف وی، در محله کرخ بغداد واقع و زیارتگاه همگان می باشد.

ساختار و معرفی اجمالی نهج البلاغه:

سخنان آن حضرت در این کتاب بر مدار سه اصل است:

باب اول: خطبه ها و اوامر

باب دوم: نامه ها و رسائل و وصایا

باب سوم: کلمات قصار، حکمت آمیز و مواعظ

این کتاب، به جهت اینکه سخنان و نامه ها و نامه های امام اول شیعیان را داراست، در بین شیعه، اهمیت و رواج فوق العاده ای داشته و آن را بعد از قرآن کریم، مهمترین کتاب می دانند. در بین اهل تسنن نیز، به علت فصاحت و بلاغت بی نظیرش، مورد توجه بسیاری از علمای آنها بوده و هست

ساختار نهج البلاغه، سخنانی شگفت انگیز در مورد توحید، عدل، خلقت، زن و مرد، تقوا، مذمت دنیا، شیطان، نکوهش بعضی از صحابه پیغمبر، امتیازات خاندان رسالت، اوصاف متقین، مومنین، منافقین، توضیح بعضی از آیات قرآن، درباره بنی امیه، یاد مرگ، دولتها و ملتها، اوصاف آل محمد، فضائل و رذایل اخلاقی، مشاوره، توبه، توکل، شکر و کفر نعمت، عاقل و جاهل، انواع جهاد، راه آسایش دنیا، عدالت و صدها موضوع دیگر است که هر کدام تشنگان معرفت را سیراب خواهد کرد. سخنان حضرت در طرح اینگونه بحث ها، همچون قرآن کریم است که به زبان موعظت، از هر پدیده محسوس یا معقولی نمونه ای روشن و قابل درک در جلوی چشم شنونده قرار می دهد، بعد کم کم و آرام آرام، او را با خود به سر منزلی میبرد که باید بدان برسد. (به درگاه خدا و آستان پروردگار)!

نکته 1:

سید رضی

تالیف این کتاب گرانسنگ، قطعا به دست "سید رضی" بوده است و هیچ شکی در آن نیست و اینکه بعضی از اهل علم، آنرا به برادرش "سید مرتضی علم الهدی" نسبت داده اند کاملا اشتباه و بدون تحقیق بوده است. زیرا علاوه بر اینکه خود مولف، صراحتا در کتاب مجازات تبۆیه و در حقائق التاویل، ذکر کرده است قرائنی وجود دارد که این امر را نشان می دهد. از جمله نجاشی متوفی سال 450 هـ ق، که معاصر هر دو برادر و به شرح حال و تالیفات آنها، کاملا آگاه بوده، تالیف آن را در کتاب "رجالش" بدون تردید و احتمال خلاف، به سید رضی نسبت می دهد.

نکته 2:

بعضی از اهل علم، فقط برخی از مطالب کتاب را به امیرالمومنین علی (علیه‌السلام)  نسبت می دهند و نظر به این دارند که انتساب بعضی از خطبه های نهج البلاغه به امام علی(علیه السلام) ، جای تردید و شک است. از جمله درباره خطبه هایی که در آن بعضی از اصطلاحات و مسائل کلامی که در قرون بعد، متداول شده است. ولی نه تنها علمای شیعه به طور قطع و اجماع آن را از خود حضرت می دانند، بلکه "ابن ابی الحدید" شارح نهج البلاغه از اهل تسنن، همین مطلب را عنوان کرده و با دلایل و براهین محکم و متقن، ثابت می کند که تمام مندرجات کتاب، حتی خطبه شقشقیه، بدون استثناء از کلمات خود امیرالمومنین علی (علیه السلام)  می باشد و مدتها قبل از سید رضی که هنوز متولد نشده و حتی قبل از پدر او، در بعضی از کتب عالمان اهل سنت، درج شده است. 

ساختار نهج البلاغه، سخنانی شگفت انگیز در مورد توحید، عدل، خلقت، زن و مرد، تقوا، مذمت دنیا، شیطان، نکوهش بعضی از صحابه پیغمبر، امتیازات خاندان رسالت، اوصاف متقین، مومنین، منافقین، توضیح بعضی از آیات قرآن، درباره بنی امیه، یاد مرگ، دولتها و ملتها، اوصاف آل محمد، فضائل و رذایل اخلاقی، مشاوره، توبه، توکل، شکر و کفر نعمت، عاقل و جاهل، انواع جهاد، راه آسایش دنیا، عدالت و صدها موضوع دیگر است که هر کدام تشنگان معرفت را سیراب خواهد کرد

اهمیت نهج البلاغه در شیعه و اهل تسنن:

این کتاب، به جهت اینکه سخنان و نامه ها و نامه های امام اول شیعیان را داراست، در بین شیعه، اهمیت و رواج فوق العاده‌ای داشته و آن را بعد از قرآن کریم، مهمترین کتاب می دانند. در بین اهل تسنن نیز، به علت فصاحت و بلاغت بی نظیرش، مورد توجه بسیاری از علمای آنها بوده و هست.

 

چاپ و نشر:

به دلیل اهمیت این کتاب، شروحی از علمای اهل سنت و تشیع بر تمامی کتاب و یا بر بعضی از آن نوشته شده و به هر دو زبان فارسی و عربی، بارها در تهران، تبریز، مصر، بیروت، استانبول و .... چاپ شده است. یکی از مهمترین شرح نهج البلاغه از اهل تسنن، شرح "ابن ابی الحدید" است که مشتمل بر نکات ادبی، تاریخی و کلامی نیز می باشد که به فارسی نیز ترجمه و تاکنون بارها چاپ شده است. یکی از معروفترین شرح علمای شیعه، شرح قطب راوندی و دیگر شرح "ابن میثم" از شاگردان خواجه نصیرالدین طوسی است.

باید گفت که از سالی که "شریف رضی" این مجموعه را گردآوری کرد، سالها یعنی بلکه حدود 500 سال گذشت تا پژوهندگان نخستین ترجمه فارسی را در قرن دهم از هجرت و در زمان حکومت صفویان، صورت دادند. قدیمی ترین ترجمه، شرح و ترجمه جلال الدین حسین فرزند شرف الدین اردبیلی معاصر اسماعیل صفوی است و بعد از آن ترجمه و شرح ملافتح الله کاشانی، متوفی 988 که آن را «تنبیه الفافلین» نام گذاشت و از آن به بعد، شرح ها و ترجمه های مختلف و مداوم، در جریان بوده است. (برای اطلاع بیشتر به مقاله نهج البلاغه چیست؟ از دانشمند فقید ابن یوسف شیرازی مراجعه شود)

 منبع: سایت طهور دانش 

صفحه اصلیکتاب شناسی

لیست کتابها 21

نهج البلاغه از ديدگاه مقام معظم رهبري
نهج البلاغه از كيست؟
نهج البلاغه الامام اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه السلام
نهج البلاغه با ترجمه منظوم
نهج البلاغه با ترجمه گويا و شرح فشرده (٣ ج.)
نهج البلاغه با ترجمه گويا و شرح فشرده (ج. ١: خطبه هاي ١ تا ١٠٠)
نهج البلاغه با ترجمه گويا و شرح فشرده (ج. ٢: خطبه هاي ١٠١ تا ٢٤٠)
نهج البلاغه براي كـــودكان
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ١)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٢)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٣)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٤)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٥)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٦)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٧)
نهج البلاغه براي كودكان (ج. ٨)
نهج البلاغه براي كودكان (دفتر اول)
نهج البلاغه براي كودكان (دفتر دوم)
نهج البلاغه براي كودكان و نوجوانان
نهج البلاغه براي نوجوانان (ج. ١: آغاز خلافت و شيوه حكومت داري امام علي (ع))
نهج البلاغه براي نوجوانان (ج. ٢: جنگ هاي جمل، صفين و نهروان)
نهج البلاغه به زبان ساده (ج. ١) (٥١)
نهج البلاغه به زبان ساده (ج. ٢) (٥١)
نهج البلاغه به زبان ساده (ج. ٣) (٥١)
نهج البلاغه به زبان ساده (ج. ٤) (٥١)
نهج البلاغه به زبان ساده (ج. ٥) (٥١)
نهج البلاغه جوان (برگرفته از كتاب آشنايي با نهج البلاغه)
نهج البلاغه جوان: برگرفته از كتاب آشنايي با نهج البلاغه
نهج البلاغه در خانه: آموزش ترجمه و مفاهيم نهج البلاغه
نهج البلاغه در خانه: ترجمه و مفاهيم (ج. ٠١: كلمات قصار و حكمتها)
نهج البلاغه در زندگي (دفتر دوم: اخلاق شهروندي)
نهج البلاغه در زندگي (دفتر سوم: خانواده سالم)
نهج البلاغه در زندگي (دفتر چهارم: اقتصاد در نهج البلاغه)
نهج البلاغه در زندگي «ويژه تاكسيرانان»
نهج البلاغه در زندگي «ويژه كارمندان»
نهج البلاغه در زندگي: «ويژه پدران»
نهج البلاغه شناخت: تلخيص و بازنويسي مباحثي از نهج البلاغه امام علي (عليه السلام)
نهج البلاغه شناسي
نهج البلاغه شيواترين كلام
نهج البلاغه شيواترين كلام
نهج البلاغه شيواترين كلام (دوره راهنمايي)
نهج البلاغه صوت الحقيقة
نهج البلاغه صوت الحقيقة، دراسة اثباته في ضوء النص النقلي وماهية المنجز الفني
نهج البلاغه فوق الشبهات والتشكيكات
نهج البلاغه قزاقي
نهج البلاغه كا مكمل ترجمه، حل لغات، تشريح، تفسير اور تاريخي پس منظر كي ساته
نهج البلاغه كتابي جاويدان
نهج البلاغه كي سياسي تعليمات
نهج البلاغه منظوم
نهج البلاغه منظوم
نهج البلاغه منظوم
نهج البلاغه منظوم
نهج البلاغه منظوم
نهج البلاغه منظوم (ج. ١ و ٢)
نهج البلاغه منظوم (ج. ١: خطبه ها)
نهج البلاغه منظوم (ج. ٢: نامه ها و حكمتها و...)
نهج البلاغه منظوم (ج. ٣ و ٤)
نهج البلاغه منظوم (ج. ٥ و ٦)
نهج البلاغه منظوم (ج. ٧ و ٨)
نهج البلاغه منظوم (ج. ٩ و ١٠)
نهج البلاغه منظوم (خطبه ها)
نهج البلاغه منظوم كلمات قصار
نهج البلاغه موضوعي (كتاب اول: خداشناسي)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب دهم: جامعه و فرهنگ ٢)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب دوازدهم: سبك زندگي ١)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب دوم: راهنماشناسي ١: نبوت عامه، پيامبراكرم، قرآن كريم)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب سوم: راهنماشناسي ٢)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب سيزدهم: سبك زندگي ٢)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب نهم: جامعه و فرهنگ ١)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب هشتم: دنياشناسي)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب هفتم: علي شناسي ٣)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب يازدهم: آيين حكمروائي)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب پنجم: علي شناسي ١)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب چهاردهم: سبك زندگي ٣)
نهج البلاغه موضوعي (كتاب چهارم: فرجام شناسي)
نهج البلاغه نوين: تنظيم شده بر اساس ترتيب تاريخي بيانات و نوشته هاي اميرالمؤمنين عليه السلام
نهج البلاغه و آگاهي از غيب
نهج البلاغه و المعجم المفهرس لالفاظه
نهج البلاغه و بهداشت روان
نهج البلاغه و تاييد نسبت آن به امام علي عليه السلام
نهج البلاغه و تربيت
نهج البلاغه و سيماي پارسايان (خطبه متقين) (جزوه)
نهج البلاغه و شريف رضي (دفتر ايام: مجموعه گفتارها، انديشه ها و جستجوها ((برگزيده ازكتاب))
نهج البلاغه و پلوراليزم
نهج البلاغه پارسي: گزيده از زيبا ترين و شور انگيز ترين خطبه ها، نامه ها و حكمت هاي نهج البلاغه
نهج البلاغه پرديسي
نهج البلاغه پژوهي
نهج البلاغه چرا اين همه جاذبه دارد؟
نهج البلاغه چيست
نهج البلاغه. تركي (ج. ١: خطبه لر)
نهج البلاغه. تركي (ج. ٢: مكتوبلار و حكمتلي سؤزلر)
نهج البلاغه. پرتغالي
نهج البلاغه: برگرفته از آثار مطهري دفتر ٣٩
نهج البلاغه: خطبات اميرالمومنين حضرت علي ابن ابي طالب عليه السلام
نهج البلاغه: خطبه همام (١٩٣)
نهج البلاغه: ويژه ابن ميثم بحراني
نهج البلاغه، خطبه متقين (همام)
نهج البلاغه، خطبه همام
نهج البلاغه، سخنان درخشان امام علي عليه السلام
نهج البلاغه؛ نقدها و پاسخ ها
نهج الحياة (مجموعة بحوث ومقالات حول نهج البلاغه)
نهج الحياة في نهج البلاغة
نهج الخطابة (ج. ١)
نهج الخطابه (ج. ٢)
نهج الخلاص للامام علي اميرالمؤمنين عليه السلام مصنف جامع لما روي عن الامام علي عليه السلام...
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ١٠)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ١٤)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ٢)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ٣: باب المختار من ادعية اميرالمؤمنين علي عليه السلام)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ٧)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (ج. ٩)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ١)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ٣)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ٤)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ٥)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ٦)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغة (جلد ٨)
نهج السعادة في مستدرك نهج البلاغه (ج. ١١)
نهج السياسية (چهل حديث در سياست)
النهج العلوي في الفقه الاسلامي
نهج الكفاح
نهج الهداية في شرح نهج البلاغة (خطبه همام، صفات متقين)
نهضت صاحب الزنج
نهل الحضارة في نهج البلاغة
نوادر و قصص في شرح نهج البلاغه (ج. ١)
نوادر و قصص في شرح نهج البلاغه (ج. ٢)
نواهي الامام علي عليه السلام
نواي علي
نواي ناي مجروح شرح خطبه شقشقيه نهج البلاغه
نوجواني (ويژه دوم وسوم راهنمائي)
نوجواني و ارزشها از ديدگاه نهج البلاغه (راهنمايي - دختران ٢)
نوجواني و ارزشها از ديدگاه نهج البلاغه (راهنمايي - پسران) ١
نوجواني ويژه دوم و سوم راهنمائي
نور هدايت: شرح چهل حديث از امام علي عليه السلام
نورالابرار
نوراليقين شرح خطبه صفات متقين
نياز به دين (مجموعه از چشم انداز امام علي عليه السلام، ٠٩)
نيايش با خدا با الهام از دعاي شريف كميل
نيايش درختان: گزيده اي از نهج البلاغه
نيايش عارفان: شرح حكمت و معنويت شيعي در دعاي كميل
نيايش مولا: برداشتي از دعاي كميل به شعر پارسي
نيايش و زندگي: ترجمه خطبه هاي ١٠٧ تا ١٢٩ [نهج البلاغه همراه ٤]
نيش و نوش: طنزهاي شيرين و گزنده در نهج البلاغه
نيم نگاهي به آخرين وصيت اميرالمومنين حضرت علي عليه السلام
نگاه (درس هايي از نهج البلاغه، ١٨)
نگاه آينه اي به هستي در قرآن و نهج البلاغه
نگاهي اجمالي به جلوه هاي حضرت علي عليه السلام در قرآن و نهج البلاغه
نگاهي بر بهره وري از ديدگاه قرآن و كلام حضرت امام علي عليه السلام
نگاهي به اركان اسلام در نهج البلاغه
نگاهي به اركان اسلام در نهج البلاغه
نگاهي به اركان اسلام در نهج البلاغه (٢)
نگاهي به مديريت اسلامي از ديدگاه قرآن، نهج البلاغه و روايات
نگاهي تربيتي به «بزرگي و بزرگواري» از ديدگاه امام علي (ع)
نگاهي كوتاه به زندگي پر افتخار سيد رضي مؤلف نهج البلاغه
نگاهي نو به جفر علي عليه السلام، مجموعه موجود در نزد اهل بيت عليهم السلام
نگاهي نو به سيري در نهج البلاغه: پيرامون معرفي منابع و مآخذ سيري در نهج البلاغه (ج. ١)
نگاهي نو به سيري در نهج البلاغه: پيرامون معرفي منابع و مآخذ سيري در نهج البلاغه (ج. ٢)
نگرش مثبت به انسان از ديدگاه نهج البلاغه: زمينه ها و دستاوردها
نگرشي بر صوفيه و صوفي ها: ترجمه جلد سيزدهم «منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة»
نگرشي بر مديريت از منظر علي عليه السلام
نگرشي به فرهنگ و تمدن از ديدگاه نهج البلاغه
نگرشي به نهج البلاغه و تاريخ
نگرشي تطبيقي بر عزل و نصب مديران در ايران با توجه به ديدگاه نهج البلاغه
نگرشي در جهان بيني علي و فاطمه عليهماالسلام
نگرشي نوين بر نهج البلاغه: بررسي و تحليل بيانات و نوشته هاي اميرالمؤمنين (ع) از طريق داده هاي آماري
نگين هستي: از خود تا خدا
و آن گاه اي فرزندم، نامه ٣١ [سي و يكم] نهج البلاغه
و آنگاه مرد حكيم گفت: ترجمه نامه سي و يكم نهج البلاغه
الواح الانوار صحائف الامام علي بن ابي طالب
وادي ايمن: ساختارشناسي امنيت در نهج البلاغه
واقعيت نگري در نهج البلاغة (٧ _سوم متوسطه پسران)
واقعيت نگري در نهج البلاغه (اول متوسطه دختران)
واكاوي جاهليت از منظر نهج البلاغه
والاترين خصال. بررسي خصال ١٠ گانه مكارم الاخلاق در كلام امير مومنان علي عليه السلام
والدين و تربيت نسل جوان همراه با ديدگاه هاي حضرت علي عليه السلام
واژه نامه نهج البلاغه
واژه هاي نهج البلاغه
واژه هاي نهج البلاغه
واژگان نهج البلاغه
وجه عرفاني زهد در نهج البلاغه
وجود لحظات دراماتيك در زندگي امام علي عليه السلام
وحدت جوامع در نهج البلاغه
وحدت و آرامش در نهج البلاغه
وحدت و انسجام (درس هايي از نهج البلاغه، ١٢)
وسعت رزق: هفتاد استغفار از اميرالمؤمنين علي عليه السلام، برگرفته از كتاب غم عشق عبدالقائم شوشتري
وصايا الامام علي بن ابي طالب كرم الله وجهه و ديوانه
وصايا الامير عليه السلام
وصايا الرسول ص و الائمة ع
وصايا النبي صلي الله عليه وسلم لسيدنا علي ابن ابي طالب رضي الله عنه
وصايا اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب عليه السلام
وصايا اميرالمؤمنين عليه السلام (مختارات من نهج البلاغه، ٢)
وصايا اميرالمؤمنين عليه السلام الي اولاده
وصاياي ١٤ معصوم (ج. ٢: وصيتهاي حضرت علي عليه السلام و حضرت زهرا سلام الله عليها)
وصاياي امام علي عليه السلام به جهان بشريت
وصاياي پيامبر اعظم (ص) به اميرالمؤمنين (ع) (ج. ١)
وصاياي پيامبر اعظم (ص) به اميرالمؤمنين (ع) (ج. ٢)
وصاية الامام اميرالمؤمنين علي ع
وصف الكائنات في نهج البلاغه
وصف متقيان در خطبه همام اميرالمؤمنين علي عليه السلام
وصف پرهيزكاران: شرح خطبه همام اميرالمؤمنين عليه السلام
بازگشت به بالا